Αλκοόλ στην εγκυμοσύνη σημαίνει εξάρτηση στην ενήλικη ζωή, λέει μελέτη

Η εξάρτηση του εγκεφάλου από το αλκοόλ μπορεί να ξεκινά πολύ νωρίτερα απ’ όσο νομίζαμε – ακόμη και πριν από τη γέννηση. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η έκθεση στο αλκοόλ κατά την εγκυμοσύνη, ακόμη και σε μέτριες ποσότητες, ενδέχεται να «προγραμματίζει» τον εγκέφαλο του εμβρύου με τρόπους που αυξάνουν την πιθανότητα υπερβολικής κατανάλωσης δεκαετίες αργότερα. Το ανησυχητικό είναι ότι αυτές οι αλλαγές φαίνεται να υπάρχουν πριν το άτομο δοκιμάσει για πρώτη φορά αλκοόλ.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JNeurosci, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Μάντισον εξέτασαν πώς το αλκοόλ και το στρες κατά την εμβρυϊκή ζωή επηρεάζουν τον εγκέφαλο και τη συμπεριφορά στην ενήλικη ζωή. Χρησιμοποιώντας μακάκους rhesus, ένα είδος πιθήκου με σημαντικές ομοιότητες με τον άνθρωπο, οι επιστήμονες επιχείρησαν να κατανοήσουν πώς οι πρώιμες εμπειρίες αφήνουν μόνιμο αποτύπωμα στη νευροβιολογία.

Ο ρόλος της ντοπαμίνης στον εθισμό

Όπως διαβάζουμε στο SciTechDaily, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, τα ζώα εκτέθηκαν σε τρεις διαφορετικές συνθήκες: μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, ήπιο στρες ή συνδυασμό και των δύο. Όταν οι απόγονοι έφτασαν στην ενήλικη ζωή, οι ερευνητές ανέλυσαν τη χημεία του εγκεφάλου τους, δίνοντας έμφαση στο σύστημα ντοπαμίνης – τον βασικό νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με την ανταμοιβή, την ευχαρίστηση και την εξάρτηση.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η προγεννητική έκθεση τόσο στο αλκοόλ όσο και στο στρες τροποποίησαν το σύστημα ντοπαμίνης στους ενήλικες απογόνους.  Ιδιαίτερα τα ζώα που είχαν εκτεθεί στο αλκοόλ πριν γεννηθούν έτειναν να πίνουν πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερες ποσότητες. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα, όμως, ήταν ότι οι μετρήσεις του εγκεφάλου πριν από οποιαδήποτε επαφή με το αλκοόλ μπορούσαν να προβλέψουν με ακρίβεια τη μελλοντική συμπεριφορά.

Γιατί δεν επηρεάζονται όλοι το ίδιο

Καθώς τα ζώα συνέχιζαν να πίνουν, ο εγκέφαλός τους παρουσίαζε νέες αλλαγές στο σύστημα ντοπαμίνης. Οι αλλαγές αυτές δεν ήταν ίδιες για όλους, αλλά διέφεραν από άτομο σε άτομο, επηρεάζοντας το πόσο αλκοόλ έπινε ο καθένας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η «προσωποποιημένη» νευρολογική αντίδραση ίσως εξηγεί γιατί ορισμένοι άνθρωποι περνούν από την κοινωνική κατανάλωση στην εξάρτηση, ενώ άλλοι όχι.

Αν και η μελέτη δεν βρήκε άμεση σύνδεση ανάμεσα στο προγεννητικό στρες και τη μετέπειτα κατανάλωση αλκοόλ, οι επιστήμονες τονίζουν ότι το στρες κατά την κύηση μπορεί να επηρεάζει άλλες πτυχές της συμπεριφοράς και της ψυχικής υγείας. Το γεγονός ότι το πειραματικό μοντέλο προσομοιώνει ρεαλιστικά ανθρώπινες συνθήκες εγκυμοσύνης ενισχύει τη σημασία των ευρημάτων για τη δημόσια υγεία.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη δημόσια υγεία

Συνολικά, τα δεδομένα προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της εξάρτησης από το αλκοόλ, δείχνοντας ότι η ευαλωτότητα μπορεί να ξεκινά πολύ πριν τις προσωπικές επιλογές. Η έρευνα υπογραμμίζει τη σημασία της αποφυγής αλκοόλ στην περίοδο της κύησης και ανοίγει τον δρόμο για πρώιμες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν, στο μέλλον, να μειώσουν τον κίνδυνο προβληματικής κατανάλωσης.